Thomas van Cantimpré verhaalt in zijn Vita Christina met verbazing hoe Christina ’s nachts in de kerk van Borgloon ‘Latijnse frasen zong in engelachtig helder en subtiel gezang, met wonderlijke versieringen en harmonieën die men nooit eerder had gehoord… ‘ Na de metten sloot Christina de deur van de kerk en bleef zelf alleen achter in het schemerduister. Dan zong deze ongeletterde vrouw, in haar eentje dansend ‘over het plaveisel’ van de kerk, verrukkelijke Latijnse gezangen op een wijze die nieuw en ongehoord was.

Waar had Christina dit vandaan?
Een link met Hildegard van Bingen (1098-1179) is niet uit te sluiten.

Hildegard leefde een halve eeuw eerder. Zij is wereldvermaard om de nieuwe muziek en liederen die zij componeerde. Heeft Christina deze gezangen leren kennen? Historisch gezien is dit niet precies te achterhalen of hard te maken. Maar onwaarschijnlijk is het evenmin … zeker als we enkele historische gegevens en verbanden in rekening nemen.
Tijdens haar omzwervingen kan Christina in aanraking zijn gekomen met vernieuwingen van haar tijd. Zij kende bij voorbeeld de nieuwe cisterciënzergemeenschappen van vrouwen. Dat leiden we af uit het gerichte advies dat zij aan Lutgard gaf om van klooster te veranderen. Kende Christina ook het invloedrijke werk van Hildegard van Bingen? Niet onwaarschijnlijk.
Omstreeks 1174 stuurde Hildegard van Bingen een handschrift van 60 liederen naar abt Ulric van de cisterciënzerabdij van Villers-la-Ville in Brabant. Dit handschrift is bewaard gebleven, gekend als de Dendermonde-codex.

Deze abt Ulric en de abdij van Villers hadden ook banden met Loon en met de streek rond Borgloon.

De Loonse Gravin Agnes van Metz, weduwe van Graaf Lodewijk I, schonk in 1174 zelf haar goed in Heks aan de abdij van Villers. Deze enorme kasteelhoeve op enkele kilometers van Borgloon kennen we nu nog als ‘het Monnikenhof’.
foto : Monnikenhof - Paul Hermans-Wikipedia

Cisterciënzers van Villers waren aanwezig in de omgeving. Heeft Christina zo de liederen van Hildegard leren kennen via haar contact met deze cisterciënzers in Heks?

Nogmaals, dit is geen historische bewijsvoering. Maar vergezocht is het ook niet!
Voor ons klinkt de monodische muziek van Hildegard erg gelijkaardig aan het gregoriaans. Voor haar tijdgenoten zullen de verschillen veel meer ‘in het oor springend’ zijn geweest. Zij waren verrast en verbluft geweest zijn bij het horen van de nieuwe versieringen en harmonische wendingen in de liederen van Hildegard. Misschien ook bij het horen van Christina in Borgloon?
Negen jaren (ca. 1210-1218) verbleef Christina in Borgloon, in de omgeving van de recluse Jutta bij de Sint-Odulphuskerk, waar zij het getijdengebed van de kanunniken volgde.

Zingen zoals Hildegard van Bingen

PELGRIMS-GASTVRIJHEID

Pareltjes langs het pad: de VIA Christina en de watermolens